God Is An Astronaut – Sonar with David Torn – Toundra

God is an astronaut – Epitaph (Napalm records)

Με δεδομένο ότι το post rock που αντιπροσωπεύουν οι God is an astronaut είναι αρκετά ξεπερασμένο στιλιστικά και τελματωμένο ποιοτικά, οι πιθανότητες για έναν εξαιρετικό δίσκο έμοιαζαν λιγοστές. Σε μια από αυτές τις εκπλήξεις/ανατροπές που καμιά φορά επιφυλάσσει η μουσική όμως, οι Ιρλανδοί μάστορες δεν κυκλοφορούν απλώς την πιο γεμάτη τους δουλειά από το All is violent, all is bright του 2005, αλλά πιθανόν και τον πιο ποιοτικό δίσκο της καριέρας τους, τουλάχιστον κατά το ταπεινό γούστο του γράφοντα. Επίσης, έχοντας ποντάρει όλα μου τα λεφτά στο τελευταίο Primordial, έμεινα πανί με πανί στην παρτίδα “υποψήφιο ιρλανδικό άλμπουμ της χρονιάς”.

Ενώ από το ντεμπούτο τους το 2002 οι συνθέσεις έχουν σταθερό χαρακτήρα, κάποια πράγματα δείχνουν να έχουν αλλάξει. Τα περιγράμματα της μουσικής παραμένουν ανοιχτά, τουλάχιστον ως προς τον ηχητικό τους προσανατολισμό κι η μουσική ροή γραμμική, όπως θυμάσαι από πάντα. Παρ’ όλα αυτά, η post αντίληψή τους καταφέρνει παραδόξως να ακούγεται μελωδικότερη, βαρύτερη και πλουσιότερη ταυτόχρονα. Μελωδικότερη ως προς το ότι τα πιάνα και τα σύνθια αποτελούν την εμπροσθοφυλακή των συνθέσεων, βαρύτερη γιατί οι κιθάρες σε έξυπνα τοποθετημένα σημεία-καθάρσεις ακούγονται σκληρότερες, ακουμπώντας ίσως φευγαλέα μεταλλικές επιφάνειες, και πλουσιότερη γιατί η κινηματογραφικότητα των συνθέσεων είναι αδιαμφισβήτητη ως προς την ποιότητα και την ευγένεια της αισθητικής της. Τελικά επιτυγχάνεται μια σπάνια ισορροπία στη συγκρότηση ενός άλμπουμ που χρησιμοποιεί στο έπακρο τα ατού του, χωρίς να τα καταχράται ούτε στιγμή. Αυτό δεν είναι που λέμε ωριμότητα; Κάθε μία από τις 7 συνθέσεις είναι ένα φιλμ από μόνο του, ένα φιλμ γεμάτο από εκείνες τις leitmotif ονειροπολήσεις που εύκολα ξεχνάς αλλά υποσυνείδητα βιάζεσαι να ξαναζήσεις. Το post rock μπορεί να πέθανε, κάποιοι θαρραλέοι του ήρωες όμως προελαύνουν ακόμα.

 

 

Sonar with David Torn Vortex (RareNoise records)

Ο καθένας κάτι κυνηγάει, γούστο του και καπέλο του. Εγώ ας πούμε, δυόμισι δεκαετίες ψάχνω να βρω μια μέτρια ελβετική μπάντα, κάτι που ακόμα δεν κατάφερα. Ας το ξεκαθαρίσουμε αμέσως: το Vortex είναι άλμπουμ που αφορά λίγους και ψαγμένους ακροατές και ιδιαιτέρως εκείνους που αρέσκονται σε ένα prog που επιθυμεί την εξερεύνηση καινούριων ηχητικών τόπων. Ας ξεκαθαρίσουμε και κάτι ακόμα: σε ό,τι αφορά την ηλεκτρική κιθάρα ως όργανο, τα όρια, τις δυνατότητες και την ξεχωριστή της ταυτότητα, αυτό εδώ αποτελεί σίγουρα ένα από τα πιο ενδιαφέροντα άλμπουμ που μπορεί κανείς να ακούσει. Από τη μία οι Ελβετοί Sonar, των οποίων οι κιθάρες είναι tritone (παίζουν μόνο με τις τρεις λεπτές χορδές), και από την άλλη ο Αμερικάνος τζαζ/πειραματιστής David Torn, ένας από τους καλύτερους “γονατάκηδες’’ του πλανήτη. (Γονατάκιας= ο μουσικός, συνήθως κιθαρίστας, που στα live του περνάει περισσότερο χρόνο σκυμμένος στα γόνατα πειράζοντας τα εφέ του παρά όρθιος.)

Ό,τι κι αν θα ήλπιζε κανείς από μια τέτοια σύμπραξη κορυφής θα το βιώσει στο έπακρο. Mid-tempo μακροσκελείς και πολυπρισματικές συνθέσεις, που αποτελούνται ισόποσα από ακραιφνή κιθαριστικό/τεχνολογικό πειραματισμό και ένα rhythm section πραγματική πανδαισία, που τελειοποιεί το δόγμα “εύκολο να το ακούς, πανδύσκολο να το μετρήσεις”. Οι 6 σοφές σπαζοκεφαλιές που θα παρουσιαστούν εδώ μοιάζουν με φευγαλέες ματιές σε ένα αχαρτογράφητο βασίλειο, όπου ηγεμονεί η αιώνια κληρονομιά του instrumental μέρους του “Starless” (King Crimson) πριν αυτό μολυνθεί και βιαστεί (ανεπανόρθωτα;) από τις χολιγουντιανές κιθάρες των βαρβάρων (Tool). Άνετα από τους εξυπνότερους δίσκους εκεί έξω, σε περιμένει για ένα μουσικό trip ικανό να σου ανανεώσει την πίστη σε αυτή τη ρημάδα και γεμάτη κουρέλια κιθαριστική μουσική.

 

 

Toundra – Vortex (Inside out)

Το πέμπτο άλμπουμ των Ισπανών Toundra δικαιολογεί απόλυτα την ολοένα και αυξανόμενη φήμη τους και την εκτίμηση του κοινού. Το ότι αντιμετωπίζονται ως post rock με βρίσκει να διαφωνώ ριζικά βέβαια, αφού στην πραγματικότητα έχουμε να κάνουμε με ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και πλούσια ηχητικά γκρουπ στον ευρύτερο χώρο του σύγχρονου rock. Το πνεύμα της περιπέτειας, της συνεχούς εναλλαγής σε θέματα και ατμόσφαιρες και το στοιχείο του απρόβλεπτου χαρακτηρίζουν το μεγαλύτερο μέρος των συνθέσεων. Να το πω διαφορετικά, εκεί που τα περισσότερα instrumental συγκροτήματα επιλέγουν να χτίζουν συνθετικά πάνω σε κάποιο είδος ατμόσφαιρας, αποσπώντας το ενδιαφέρον του ακροατή από την έλλειψη φωνητικών, οι Toundra μοιάζουν να φτιάχνουν ένα αρκετά περίπλοκο περιβάλλον, που είναι υπέρ το δέον αρκετό για να σου κρατάει το ενδιαφέρον. Από αυτήν την άποψη, οι Toundra συγκλίνουν όλο και περισσότερο με την κοσμοθέαση του progressive rock και μάλιστα ενός prog μοντέρνου και heavy.

Εξαντλώντας την αυστηρότητά μου, εδώ βρίσκω και το μόνο μειονέκτημα. Λείπει κάποιο κέντρο βάρους, κάποιο τεχνητό ζύγισμα, μια οριστική ισορροπία. Νιώθω σαν να κοιτάζω έναν εντυπωσιακά όμορφο σαν ολότητα πίνακα, αλλά αφού τον κοιτάξω πολλή ώρα παρατηρώ ότι το βλέμμα μου δεν ξεκουράζεται κάπου. Ίσως αυτή η παραξενιά μου μπορεί να εξηγηθεί από το γεγονός ότι το περσινό τους project των Exquirla (οι Toundra σε συνεργασία με τραγουδιστή…) ήταν ένα ημι-αριστούργημα, στα απολύτως top της χρονιάς. Ο πήχης είναι πολύ ψηλά από τους ίδιους, λοιπόν. Ας μην κολλάμε όμως στους περφεξιονισμούς. Το Vortex είναι παρακαταθήκη κι ένα τρανταχτό επιχείρημα για όσους πιστεύουν ότι το instrumental rock έχει τον τρόπο να είναι ακόμα συναρπαστικό.

 

 

Αντώνης Καλαμούτσος

 

Exquirla – Para Quienes Aun Viven (Superball music)

Ο μύθος λέει ότι ένας σοφός ή πονηρός θεούλης κάποτε με τον πύργο της Βαβέλ καταδίκασε την ανθρωπότητα στη μη επικοινωνία. Έκτοτε η ανθρώπινη δραστηριότητα, με την τέχνη στην εμπροσθοφυλακή, κάνει ότι περνάει απ’ το χέρι της για να απαξιώσει αυτήν την καταδίκη. Και υπάρχουν στιγμές που η τέχνη καταφέρνει μικρούς ή μεγάλους θριάμβους, η επικοινωνία αποκαθίσταται ολοκληρωτικά και η Βαβέλ μοιάζει με μαντρότοιχο. Η εισαγωγή αυτή ταιριάζει για έναν δίσκο που δεν αποτελεί απλώς το απόλυτο φαβορί για δίσκος της χρονιάς αλλά ανοίγει κουβέντα για την παγκοσμιότητα της μουσικής. Και πως να μην το επιχειρήσεις, όταν ακούς μια γλώσσα της οποίας δεν καταλαβαίνεις ούτε λέξη και η ψυχή σου δεν σταματάει να φτερουγίζει;

Πάμε στα τυπικά. Οι Exquirla αποτελούν ένα project- σύμπραξη των Ισπανών Toundra και του flamenco τραγουδιστή Nine de Elche. Μια χονδροειδής προσέγγιση θα ήταν λοιπόν ότι το post rock/metal των Toundra (πολύ αξιόλογη η δισκογραφία τους) συναντά την flamenco. Μην προσπαθήσεις όμως να το φανταστείς για τι απλά αυτό που παράγουν οι Exquirla είναι εντελώς πρωτόγνωρο. Αυτό εξηγείται καταρχήν από τους αρμονικούς συσχετισμούς: η μπάντα χρησιμοποιεί τυπικές ροκ αρμονίες που το αυτί μας γνωρίζει και ο Nine χτίζει φωνητικές μελωδίες με κλίμακες εντελώς ξένες του ροκ. Το αποτέλεσμα δεν μοιάζει με ένωση των δύο αλλά με έναν ήχο άγνωστο που προκαλεί εντελώς διαφορετικά δραματουργικά αποτελέσματα. Πρόκειται ουσιαστικά για μια απρόβλεπτη χημική ένωση. Δύο στοιχεία με γνωστές ιδιότητες ενώνονται και δημιουργούν ένα παντελώς καινούριο.

Ακόμα κι αν ήταν instrumental το άλμπουμ θα ήταν εξαιρετικό. Το post των Exquirla δεν κλαψουρίζει, δεν πλατειάζει, δεν χτίζεται κάτω από τόνους reverb. Είναι ευθυτενές, κινηματογραφικό και συνεχώς παράγει Δύναμη – με την καστανεντική έννοια της λέξης. Σε πολλές στιγμές μοιάζει να προσεγγίζει το progressive rock, όχι εξαιτίας κάποιας δομικής ή τεχνικής πολυπλοκότητας που προτάσσει αλλά από την αδιάκοπα intellectual αύρα της μουσικής. Πάρε για παράδειγμα το αριστουργηματικό “Un hombre”: στις δεκάδες φορές που το άκουσα δεν μπόρεσα ποτέ να μην σκεφτώ ότι ακούω την μετενσάρκωση του “Epitaph”, μισό αιώνα μετά. Ναι, είναι τόσο καλό. Κυριολεκτικά από την πρώτη νότα και για 55 λεπτά, η μουσική σε γραπώνει και σε ταξιδεύει σε μια πολύχρωμη δίνη, υποβοηθούμενη από την εξαιρετική παραγωγή.

Ο κύριος υπεύθυνος για την απογείωση του Para Quienes Aun Viven όμως είναι ο μίστερ Nine de Elche. Ο εν λόγω βοκαλίστας είναι καταξιωμένος στο χώρο του flamenco, έχει όμως να επιδείξει και αρκετά πειραματικά projects και συνεργασίες, σκιαγραφώντας το προφίλ ενός ανήσυχου καλλιτέχνη. Οι συγκλονιστικές του ερμηνείες αποδεικνύουν ότι γνωρίζει πως να μεταφέρει την δική του άποψη στο εκάστοτε ηχητικό περιβάλλον με σεβασμό και ευγένεια. Επίσης φανερώνουν τη βαθιά γνώση του στην flamenco παράδοση και τεχνοτροπία. Το αποτέλεσμα είναι θριαμβευτικό. Κάθε σύνθεση στοχεύει – και επιτυγχάνει – στο ολόδικο της βίωμα, στην απελευθέρωση της τσιγγάνικης ψυχής: η θλίψη και η υπερηφάνεια του νομάδα πάνω σε έναν contemporary rock καμβά; Βεβαίως, θα πάρω. Μπορώ να έχω διπλή μερίδα;

Πέραν της περαιτέρω περιγραφής, θεωρώ επίσης περιττό να γραφτούν πολλά για τις συνθέσεις ξεχωριστά. Μη μεταχειριστείς αυτό το άλμπουμ τμηματικά. Πρέπει να το δεις στην ολότητα του για να το νιώσεις, για να δεις κάθε πράγμα στη θέση του. Για να καταλάβεις την ορμή του “Destruidnos Juntos”, την αίγλη του “ Europa Muda”, το ότι το “Hijos de la rabia” είναι η σύνθεση που οι Tool θα ήθελαν στο επόμενο άλμπουμ τους. Μόνο η αδιανόητη ένταση του εισαγωγικού “Cancion de E” μπορεί να σταθεί μόνη, ακριβώς επειδή απλώς εισάγει.

Δεν ξέρω αν μέσα στη χρονιά θα βγει κάτι ανώτερο από το Para Quienes Aun Viven ούτε αν το συγκεκριμένο project θα συνεχίσει. Μικρή σημασία έχει. Το συγκεκριμένο άλμπουμ μοιάζει να έχει τη δική του μικρή αίγλη στο μεγάλο μουσικό κόσμο και δεν νιώθω την ανάγκη να το δω να επαναλαμβάνεται. Η υπερβατική του μοναδικότητα θα διατηρήσει τη λάμψη του για αρκετά χρόνια (δεν αποφεύγω τους συνειρμούς με το Lazarus Bird των Burst). Θα μοιάζει πάντα με ένα πολύ σύντομο ταξίδι που κάποτε έκανες αλλά ποτέ δεν ξέχασες. Δεν ξέρω αν όταν τελειώσει το 2017 θα είναι στην κορυφή της λίστας μου, ξέρω όμως καλά ότι όταν το ακούω η Βαβέλ καταρρέει κι εγώ υψώνω τη μικρή μου γροθιά προς ένα θεούλη που, τελικά κανείς δεν ξέρει αν είναι σοφός ή πονηρός.

Αντώνης Καλαμούτσος