Enki Bilal

 Τα κόμικς διαθέτουν τη δική τους μουσική. Είτε η φαντασία την πλάθει διαπερνώντας τις μόνο κατ’ όνομα στατικές εικόνες δράσης, είτε αυτή αναγράφεται στο περιθώριό της ως το ενδεδειγμένο σάουντράκ της. Οπότε, κάθε δημιουργός τους τη διαχέει σε κάθε λεπτό που αποτυπώνεται στην εκάστοτε πλοκή.

 Για τον Enki Bilal, Γάλλο καλλιτέχνη που γεννήθηκε στην πρώην Γιουγκοσλαβία, δεν χρειάζονται πολλά να ειπωθούν. Το στιλ του είναι τόσο χαρακτηριστικό που δεν χρειάζεται παρά μια μόνο εικόνα για να αναγνωριστεί. Μπορεί ο ίδιος να ακολούθησε με επιτυχία την καριέρα του σκιτσογράφου, φτάνοντας να κερδίσει πάμπολλα βραβεία και αμέτρητες συνεργασίες, μεταξύ άλλων και με τον σκηνοθέτη Αλέν Ρενέ, αλλά υπάρχουν όψεις του έργου του όχι τόσο γνωστές. Η πρώτη έχει να κάνει με τη χρήση των σχεδίων του σε πολιτικά έντυπα της Αριστεράς και κυρίως του αναρχικού/αντιεξουσιαστικού χώρου. Μιλάω βέβαια για τη συχνότητα που συναντούσε κάποι@ σχέδιά του σε καταλήψεις ή σε περιοδικά κυρίως της αυτονομίας στα μέρη μας. Αντλημένες κυρίως από το έργο του που είχε αναφορά στον εμφύλιο της πρώην Γιουγκοσλαβίας, φαινόταν ότι η απόγνωση και η σουρεαλιστική τελεολογία που χαρακτήριζε το ύφος του, ταίριαζε κατά την άποψη κάποιων με τα ζοφερά χαρακτηριστικά μιας βίαιης κοινωνίας στα τέλη 90s αρχές zeros, η οποία ζούσε μια ευμάρεια-φούσκα εις βάρος αρκετών αθέατων υποτελών της.

 Η δεύτερη όψη του έργου του που δεν έχει τονιστεί τόσο είναι η ενασχόλησή του με τη μουσική. Είναι λογικό το βάρος των δουλειών του που φιλοτέχνησε για εξώφυλλα δίσκων να πέφτει στην pop/rock δισκογραφία της χώρας όπου ζει, αλλά δεν λείπουν οι εκπλήξεις στον σχετικό κατάλογο που μόνο τυχαίες δεν είναι. Πέρα λοιπόν από τα απλά μοτίβα που διακοσμούν τις πρώτες περιπτώσεις που αναφέρθηκαν, έχουμε ένα σχεδόν πρωτοφανές εύρος στα είδη της μουσικής που καταπιάνεται ως σχεδιαστής του artwork. Σε αυτό βοηθά το ίδιο το χαρακτηριστικό των δουλειών του, που από τη μία περιγράφουν ένα ζοφερό μέλλον ως μια μεταφορά του Mad Max στην Ευρώπη και δη στα Βαλκάνια και από την άλλη έχει αναφορές σε παλιές χρονικά περιόδους, κυρίως μεσαιωνικές.

 Κάπως έτσι έχουμε το old school εξώφυλλο σε ένα ανεπίσημο live άλμπουμ του Dio με τίτλο Evil Eyes με τον δράκο και τον φονιά του δίπλα στο φουτουριστικό εξώφυλλο του Arena, βιντεοκασέτας των Duran Duran, και τα δύο επιστημονικής φαντασίας σχέδια των δύο πλευρών του techno δωδεκάιντσου των Starfighterz.

Όλες οι πλευρές ενώνονται θα έλεγα καταλήγοντας στο πρόσφατο έργο του Being Human Being σε συνεργασία με τον Erik Truffaz και τον Murcof, το οποίο εκθειάσαμε όταν κυκλοφόρησε. Με τις μηχανές να περικυκλώνουν το ανθρώπινο στοιχείο, αλλά στο τέλος το συναίσθημα να αναδεικνύεται ως ο μόνος όρος ύπαρξης της τέχνης και συνολικά της ίδιας της ζωής.

Μπάμπης Κολτράνης

Manic Street Preachers & Jenny Saville

Υπάρχει άραγε κάποιος αριστουργηματικός δίσκος στην ιστορία της μουσικής που να μη διέθετε ένα εξώφυλλο αντιστοίχου υψηλού επιπέδου όσον αφορά την αισθητική; Απολύτως κανένας! Σε αυτόν τον κανόνα, μάλιστα, δεν χωράνε εξαιρέσεις, και για να βρούμε τους λόγους που συμβαίνει αυτό, θα πρέπει να εξετάσουμε τον εκάστοτε δίσκο ως ειδική περίπτωση. Από μια λίστα κλασσικών δίσκων τέτοιου επιπέδου δεν θα έλειπε, κατά την προσωπική μου άποψη, το The Holy Bible των Manic Street Preachers. Όσα προηγήθηκαν, και όσα ακολούθησαν την κυκλοφορία αυτού του δίσκου το 1994, έχουν λάβει μια μυθική υπόσταση, κι είναι σίγουρο ότι όσα κι αν γραφτούν είναι λίγα για να εξαντλήσουν το συγκεκριμένο θέμα – αν και φαντάζομαι ότι το νέο ντοκιμαντέρ με τίτλο Escape From History, που μιλά ακριβώς για αυτήν την περίοδο, θα έχει να πει ενδεχομένως κάτι το καινούργιο.

Ας πάρουμε όμως την ιστορία από την αρχή. Το 1994, οι MSP έχουν ήδη κάνει ένα εκκωφαντικό μπαμ, αν και δεν ήταν με μια τόσο μεγάλη επιτυχία όσο υπόσχονταν τα τότε επιτυχημένα singles τους. Ο τρίτος τους δίσκος έμελλε να είναι αυτός που θα τους επέτρεπε, σε κλίμα πλήρης καλλιτεχνικής ελευθερίας, να πράξουν μια τολμηρή κατάδυση μέσα τους, βγάζοντας τον πιο δυνατό τους δίσκο (από όλες τις απόψεις), και σίγουρα τον κορυφαίο στιχουργικά δίσκο της γενιάς τους. Ιθύνων νους ως προς τους στίχους, καθώς υποσκέλισε τον Nicky Wire όσον αφορά προς το τότε διαθέσιμο υλικό, αναδείχθηκε ο Richey Edwards, ο οποίος εκείνη την περίοδο διάβαζε τρία βιβλία την ημέρα. Το υλικό που συνέλεξε, και που έδωσε στους άλλους δυο για να γράψουν πάνω τους τα τραγούδια του δίσκου, είχε κάτι το δαιμονιώδες, το ωμό και συνάμα ευαίσθητο, σε σημείο που να αποκαλύπτονται αρκετά σκοτεινά βιογραφικά του στοιχεία. Δεδομένου ότι η αισθητική της μπάντας ήταν ένα στοιχείο που την απασχολούσε σε σημαντικό βαθμό, χαρακτηρίζοντας και την εκάστοτε ξεχωριστή δημιουργική της περίοδο, ο ίδιος ο Richey προσέγγισε τη συνομήλικη του – και νεαρή εκείνη την εποχή – εικαστικό Jenny Saville για να της ζητήσει να συνεργαστούν, εξηγώντας της από κοντά το περιεχόμενο κάθε σύνθεσης του δίσκου! Η ίδια όχι μόνο πείστηκε, αλλά παραχώρησε το έργο της με τίτλο Strategy (South Face/Front Face/North Face) χωρίς να ζητήσει κάποιο αντίτιμο από την μπάντα. Έτσι συναντήθηκαν ο τρόπος που προσέγγιζε την απεικόνιση των σωμάτων η συγκεκριμένη εικαστικός, δηλαδή την σκιαγράφηση γυναικών σε μεγέθυνση και με χρώματα σχεδόν βίαια, και η αισθητική πρόταση της μπάντας, που μέχρι εκείνη τη στιγμή, είχε στους προηγούμενους δίσκους της εξώφυλλα με αντρικά σώματα, και που ήθελε στο The Holy Bible να βγάλει κάτι το ωμά ειλικρινές και βαθυστόχαστο.

 

 

Το τίμημα της συγκεκριμένης κυκλοφορίας αποδείχθηκε πολύ βαρύ για τον ίδιο τον Richey, ο οποίος δεν άντεξε την πάλη με τους δαίμονες του και εξαφανίστηκε από προσώπου γης τον Φλεβάρη του 1995. Μετά την επιστροφή της ως τρίο το 1996, η μπάντα γνώρισε μια τεράστια εμπορική επιτυχία και δικαίως καταξιώθηκε ως ένα από τα κορυφαία σχήματα του καιρού μας. Το 2009, μετά από άλλο ένα εξαιρετικά επιτυχημένο εμπορικά άλμπουμ, το Send Away The Tigers του 2007, οι MSP αποφάσισαν να βγάλουν ένα δίσκο αποκλειστικά με στίχους του εκλιπόντα, που είχαν μείνει αχρησιμοποίητοι. Ήταν λογικό να συνεργαστούν για μια ακόμη φορά με την Jenny Saville, έχοντας σκοπό να δημιουργήσουν μια αισθητική γέφυρα που θα συνέδεε το Journal For Plague Lovers με το The Holy Bible.

 

 

Το έργο της καταξιωμένης πλέον εικαστικού με τίτλο Stare έδεσε τέλεια με το περιεχόμενο ενός δίσκου, ο οποίος αποτύπωνε κοφτερές ματιές πέρα από κάθε τι που μπορεί να μας κρύβει μια ποταπή καθημερινότητα, πηγαίνοντας πέρα από τα κλασσικά μοτίβα ενός rock δίσκου. Το συγκεκριμένο εξώφυλλο, μάλιστα, έφτασε να λογοκριθεί από τα μεγάλα καταστήματα δίσκων στην Αγγλία, καθώς κρίθηκε βίαιη η εικόνα του πορτρέτου, με αποτέλεσμα να κυκλοφορεί ο δίσκος με ένα άσπρο περιτύλιγμα!

 

Μπάμπης Κολτράνης

 

Jon Wozencroft

hildur,againstthesilence

Πολλές φορές, αν όχι πάντοτε, το εξώφυλλο ενός δίσκου όχι μόνο σε προδιαθέτει για το τι θα ακούσεις, αλλά ουσιαστικά καθορίζει αισθητικά το περιεχόμενο του. Ίσως μια παρομοίωση με τη γαστρονομία, όπου η εμφάνιση ενός εδέσματος έχει ισάξια σημασία με τη γεύση του, να μην είναι άστοχη. Η Touch, το ανεξάρτητο αυτό label το οποίο εδώ και τρεις δεκαετίες κυκλοφορεί εξαίσια δείγματα μοντέρνας πειραματικής μουσικής, σίγουρα τα γνωρίζει όλα αυτά και για αυτό έχει χαρίσει στο συνιδρυτή της Jon Wozencroft τη θέση του κυρίου υπεύθυνου για το artwork κάθε κυκλοφορίας της.

venice.againstthesilence.com

Είναι άξιο μελέτης και θαυμασμού πως ο συγκεκριμένος γραφίστας-φωτογράφος πετυχαίνει με απλές φωτογραφίες ένα τόσο πλούσιο στήσιμο, το οποίο πάντα είναι απόλυτα εναρμονισμένο με το περιεχόμενο του εκάστοτε δίσκου. Συνήθως συναντάμε εικόνες νεκρής φύσης, που μόνο νεκρής δεν είναι, για τη νοηματοδότηση των ήχων με όρους φυσιολογίας και γεωγραφίας. Ακόμη και αν αυτές διαθέτουν στο θέμα τους κίνηση, φαντάζουν ουσιαστικά ακίνητες και παγωμένες στο χρόνο, ώστε να χωρέσουν την ερμηνεία του κάθε ήχου που ντύνουν.

bjnilsen.againstthesilence

Επίσης οι εικόνες αστικού τοπίου είναι συνήθως ελάχιστα πειραγμένες, σαν να έχουν αποβάλλει τη στείρα μηχανικότητα που πρεσβεύουν ώστε να εκφράζουν με φυσικό τρόπο της πρακτικές της καθημερινότητας που περιβάλλουν. Όλες αυτές οι δημιουργίες δένουν σε τέτοιο βαθμό με τους αντίστοιχους δίσκους που δύσκολα μπορείς να ξεχωρίσεις αυτά τα δύο αλληλένδετα στοιχεία, προσφέροντας ένα σημαντικό λόγο για να αποκτήσει κάποι@ μια φυσική κόπια της εκάστοτε κυκλοφορίας.

TO94

Ο Jon Wozencroft ντύνει μάλιστα και το site της Touch με σχετικές φωτογραφίες για κάθε περίσταση και καλλιτεχνικό όνομα. Όλα αυτά χωρίς να επαναλαμβάνεται στη θεματολογία του και χωρίς να τυποποιεί την τεχνική του, καταφέρνει εν τέλει και βρίσκει αυτή την εικόνα της οποίας η μοίρα της συμπορεύτηκε με την εκάστοτε μαγεία της μουσικής.

weather_report.againstthesilence.com

 

 

Μπάμπης Κολτράνης

 

Sean Mahan

seanmahan.againstthesilence.1

 

Βινύλια, παιδάκια, ραπτομηχανές, κοτσιδάκια και αίσθημα vintage μας βγάζει ο Sean Mahan στα σχέδια του. Εικονογράφος που σχεδιάζει με γραφίτη και ακρυλικά πάνω σε ξύλο κυρίως, απεικονίζοντας θαυμασμό για την ανθρώπινη γλυκύτητα.

 

seanmahan.againstthesilence.2

 

Ανακαλύψαμε σκίτσα του σε εξώφυλλα διαφόρων δίσκων όπως στα εκπληκτικά The Victory of Flight των Twelve Hour Turn και Up In them Them Guts των Planes Mistaken For Stars. Προσθέτοντας τα υπόλοιπα ονόματα σχημάτων που έχει συνεργαστεί (βλ. Floor, Fires, Night Moves και Sunshine State), καταμαρτυράται η στενή του σχέση με την σύγχρονη underground punk rock σκηνή.

 

seanmahan.againstthesilence3

Κόντρα στα τετριμμένα όμως σχέδια του είδους, εδώ δεν συναντάμε σκοτάδι, παρά μόνο χαμογελαστά/θλιμμένα βλέμματα, χρώματα και πρόσωπα που έρχονται από άλλη εποχή. Σκίτσα, μπογιές  και μουσικές μας κάνουν δημιουργικ@ς και περίεργ@ς να ανακαλύψουμε και άλλ@ς παρόμοι@ς ενδιαφέροντες καλλιτέχν@ς.

 

 

 

Kat Kat

Maura Jasper

Dinosaur-Jr-Youre-Living-All-Over-Me.againstthesilence

 

Αν τύχει και πιάνει το χέρι σου στο να σχεδιάζει το χέρι σου πρόσωπα ή σχήματα στο χαρτί, όλα στην αρχή φαίνονται μαγικά. Η έκφραση είναι ακόμη ανόθευτη από άνωθεν τεχνοτροπίες ή επαγγελματικά πλάνα και αυτό που βγαίνει αποτυπώνει πιστά σκέψεις και συναισθήματα. Έτσι ακριβώς συνέβη με την Maura Jasper που έτυχε να έχει φίλους τους Dinosaur Jr όταν αυτοί έκαναν τα πρώτα τους βήματα στην ανεξάρτητη μετά-punk αμερικάνικη σκηνή. Η ίδια λοιπόν στα μετεφηβικά/φοιτητικά της χρόνια σχεδίασε τα εξώφυλλα των πρώτων τριών κλασσικών δίσκων της μπάντας, συν αυτά των ep και 7ιντσών, κάνοντας πλέον το εικαστικό αυτό έργο να είναι άρρηκτα δεμένο με το περιεχόμενο που συνόδευε.

 

dinosaurjr_rsd.againstthesilence

 

Προσέχοντας την χρονολογική σειρά των σχετικών δημιουργιών της, θα αντιληφθούμε εμφανείς αλλαγές στο πέρασμα του χρόνου. Πιο ανθρωποκεντρικοί σχεδιασμοί με θολό/ονειρικό περιεχόμενο αφήνουν την θέση τους σε έντονα χρωματισμένες εικόνες με πιο σαφή θεματικό προσανατολισμό. Σε όλα όμως τα σχέδια υπάρχει το στοιχείο του μη αναμενόμενου και φυσικά όλα ταιριάζουν απόλυτα με το ύφος και την μετάλλαξη του ήχου της μπάντας, καθώς αυτή κέρδιζε ολοένα και πιο ευρεία απήχηση, κινούμενη ολοένα και σε πιο στρωτά μουσικά μονοπάτια.

 

maurajasper.againstthesilence

 

Η Maura μάλιστα επιμελήθηκε το βίντεο στην διασκευή της μπάντας στο κομμάτι “Just Like Heaven” των The Cure, το οποίο σφράγισε την αισθητική που θα ακολουθούσαν όχι μόνο οι Dinosaur Jr, αλλά και ολόκληρη η κιθαριστική αμερικάνικη σκηνή εκείνη της εποχής. Ένα πολύχρωμο “αντι-βίντεο-κλιπ” που εκφράζει τις ρίζες αυτού που θα ονομαζόταν μετέπειτα grunge, χαράσσοντας την αθώα οδό προς την ενσωμάτωση στο θέαμα, τις πολυεθνικές και το MTV.

 

 

Σημειολογικά, λίγο μετά την δημιουργία του βίντεο αυτού, η συγκεκριμένη σχεδιάστρια εγκαταλείπει την συνεργασία με την μπάντα και την ασχολία της με τον σχεδιασμό των εξώφυλλων δίσκων και προσανατολίζεται στις εφήμερες τέχνες, με κλίση προς την “αποδόμηση” της pop κουλτούρας και της σύγχρονης καθημερινότητας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα του μετέπειτα έργου της είναι το Punk Rock Aerobics που ίδρυσε και το οποίο είχε επιτυχία στα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας. Σε αυτό συμμετείχαν άτομα που απλά έκαναν αεροβική με βάση punk rock πιρουέτες, εκτός βεβαίως από την τέλεση του stagediving, καθώς υπήρχαν και ηλικιωμένα άτομα! Όλα αυτά προφανώς υπό την ακρόαση της κατάλληλης punk μουσικής επένδυσης, προσαρτίζοντας εν τέλει κάθε παραμικρή αυθόρμητη “χορευτικότητα” σε ένα χαρωπό και τυποποιημένο πλαίσιο κινήσεων. Μίλησε κανείς για οργή σε αυτήν την μουσική;

 

 

Εν κατακλείδι, ότι έντονο και συνάμα ανέμελο ήταν να ειπωθεί από την ίδια, κατατέθηκε στην πρώιμη περίοδο της και υπό αυτήν την έννοια η περίπτωση της παραπέμπει άμεσα στην πορεία σχεδόν κάθε μπάντας που ότι ρηξικέλευθο έχει να καταθέσει, το προσφέρει στις πρώτες δυο-τρεις δισκογραφικές δουλειές της.

 

Μπάμπης Κολτράνης

Jacob Bannon

jane-doe

 

Το τι είναι ή δεν είναι αισθητικά γοητευτικό είναι κάτι που επαφίεται στο προσωπικό μέτρο του καθενός. Άλλ@ σαγηνεύονται από νεκρά αλλά πολύχρωμα τοπία που εμπεριέχουν μια αγνότητα μέσα τους. Άλλ@ έλκονται από το σκοτάδι και το κάθε είδους λέκιασμα που καθορίζει την καθημερινή ζωή σε κάθε μεγάλη πόλη. Μια πρόχειρη ματιά στην εικαστική δουλειά του τραγουδιστή και στιχουργού των Converge, Jacob Bannon, θα τον κατέθετε αμέσως στην δεύτερη προαναφερόμενη κατηγορία. Είναι όμως τέτοια η καλαισθησία των εικόνων που πλάθει, που θα μπορούσε να αποτελεί την γέφυρα μεταξύ ενός αναγεννησιακού ονείρου και μιας ωμής πραγματικότητας. Με το ανθρώπινο στοιχείο να είναι σχεδόν πάντα παρών, είτε ως ένα παραμορφωμένο πρόσωπο, είτε ως το κρανιακό απολειφάδι του, και τα χρώματα να απλώνονται σε ένα βάθος αποχρώσεων, δίνεται η αίσθηση πως οι εικόνες που φιλοτεχνεί ο Jacob είναι σε κίνηση.

 

thisishellsundowning

 

Δεν θα μπορούσε να συμβαίνει αλλιώς καθώς η αποστολή τους είναι να ντύσουν αισθητικά μια υπερκινητική μουσική, στα όρια του ακραίου, όπως είναι το punk/hardcore. Η εκάστοτε εικόνα όμως δεν μένει στην επιτέλεση αυτού του απλού ρόλου, αλλά δίνει μια καταλυτική διάσταση στο εκάστοτε άκουσμα που συνοδεύει. Για αυτόν τον λόγο μπορεί να ειπωθεί πως πέρα από την επίδραση που έχουν οι Converge, όπως βέβαια και η Deathwish records της οποίας ηγείται ο Jacob, στην σύγχρονη ακραία μουσική, ο ίδιος έχει επηρεάσει εικαστικά σε μεγάλο βαθμό την αισθητική που αποπνέει το σημερινό hardcore. Για την ακρίβεια, η ανανεωτική πλευρά του είδους είναι αυτή για την οποία αναφερόμαστε και η οποία μπορεί το πολιτικό στοιχείο να είναι μετριασμένο, αλλά το υπαρξιακό να είναι εντονότατο με την ποιητικότητα των εικόνων που ο JB δημιουργεί.

 

Jacob-Bannon-2

 

 

Μπάμπης Κολτράνης

The Designers Republic

 

402260_10150582852977214_1389745616_n

 

 

Η αρχική ιδέα πίσω από την The Designers Republic ήταν απλά να δημιουργεί τα flyers της μπάντας που ήταν μάνατζερ ο γραφίστας και ιδρυτής της TDR, Ian Anderson. Στην συνέχεια όμως διευρύνθηκαν οι ασχολίες της ομάδας από το Sheffield και άρχισε μια ενασχόληση με το αισθητικό μέρος αρκετών δίσκων διάφορων συγκροτημάτων όπως οι Cabaret Voltaire, PWEI, Pulp, Moloko, Supergrass κ.α. Το όνομα παραπέμπει σε λαϊκή δημοκρατία και ίσως για αυτό να μην κάνει εντύπωση πως οι πρώτες επιρροές που είχαν, ήταν από διάφορα κινήματα του παρελθόντος όπως ο ρώσικος κονστρουκτιβισμός. Σκοπός σε αρκετά εξώφυλλα που φιλοτεχνούσαν ήταν να χλευάσουν τον καταναλωτισμό κλέβοντας μοτίβα από μεγάλες φίρμες ή τοποθετώντας έξυπνα σλόγκαν που παρέπεμπαν σε διαφημίσεις.

 

375816_10151292387102214_283313986_n

 

Την αναγνώριση πάντως την κέρδισαν με την στενή συνεργασία που είχαν με πολλά ονόματα από την techno σκηνή και κυρίως με την δισκογραφική εταιρία Warp, όπως οι Autechre, Aphex Twin, LFO, Nightmares On Wax κ.α. Το σύστημα όμως δεν αφήνει τέτοιου είδους μυαλά να πάνε χαμένα και έφτασε η TDR να αναλαμβάνει δουλειές για την Play Station, το Grand Theft Auto, την Swatch, την Sony μέχρι το σημείο να καλλεστεί για τον διαγωνισμό δημιουργίας της νέας Σλοβένικης σημαίας από την εκεί κυβέρνηση!

Πάλι όμως ξαναγύρισαν εκεί από όπου άρχισαν, καθώς μην τηρώντας τις ανακοινώσεις περί διάλυσης τους, ανέλαβαν το αισθητικό μέρος των τριών τελευταίων δημιουργιών των Autechre. Σε αυτές εξάλλου συνοψίζεται μια απέριττη φινέτσα και ένας πειραματισμός ο οποίος πάντα δένει σε ιδανικό βαθμό με το περιεχόμενο του εκάστοτε δίσκου.

 

552529_10151292392887214_332640926_n

 

 

Μπάμπης Κολτράνης