Ο φαλλοκρατισμός στο rock/metal

againstthesilence

 

Θυμάστε μια εποχή όπου το rock προφερόταν “ραααακ” και πρωταγωνιστούσαν σε αυτό καλοβαλμένα αρσενικά που τραγουδούσαν για κορίτσια, μηχανές και την παγκόσμια ειρήνη; Παραδίπλα και η σχεδόν υποχρεωτική θητεία της νεολαίας στο metal, με τη θεματολογία να διευρύνεται ελαφρώς με τέρατα, σχιζοπαθολογικά συμπτώματα και λιγότερο σαμπουάν. Εφόσον τα ανακαλέσετε όλα αυτά στο μνημονικό σας, προσπαθείστε να εντοπίσετε το γυναικείο φύλο μέσα στο πλάνο. Θα το βρείτε εμφανισμένο κάπου μεταξύ καλλίγραμμων συνοδών και ατίθασων αμαζόνων, απροκάλυπτα μειοψηφικό. Λοιπόν, όλα αυτά δεν αποτελούν μια εικόνα από το παρελθόν, αλλά υφίστανται ακόμη σε ένα παράλληλο σύμπαν που ονομάζεται σύγχρονη rock/metal κοινότητα.

Το παραπάνω δεν κατατίθεται ως κακεντρεχές σχόλιο απέναντι σε έναν ολόκληρο μουσικό χώρο, αλλά ως το συμπέρασμα μιας ανάγνωσης του τι ακόμη ισχύει εντός των στεγανών του. Πέρα από το βαθύ μεταλικό underground του ακραίου ήχου, το οποίο δανειζόμενο επιρροές από άλλα είδη, καταφέρνει και ανανεώνεται, στην επιφάνεια, πέρα από τα επανεμφανιζόμενα από το μακρινό παρελθόν group, υπάρχουν αμέτρητα νέα ονόματα που αναπαράγουν όλο αυτό που θα νόμιζε κανείς πως είχε χαθεί εξ άπαντος. Όλη αυτή η βεβαιότητα πως αρκεί να ακολουθείς μουσικές πεπατημένες και να έχεις λάβει ένα πτυχίο μουσικής ευρεσιτεχνίας για να δημιουργήσεις κάτι νέο. Πλήρως εναρμονισμένοι με την άποψη πως οι μουσικοί παίζουν την μουσική και όχι όπως πρόσφατα διατύπωσε ο Henry Rollins “H μουσική οφείλει να “παίζει” τους μουσικούς”. Έτσι άλλωστε ήταν σχεδόν από την αρχή, όταν μπροστά στον όρο βιομηχανία μπήκε η λέξη “μουσική”, στην φαντασία σφηνώθηκε η επαναληπτικότητα των video-clip, μπροστά σε ένα απλό κιθαρισικό σχήμα τοποθετήθηκαν χιλιάδες φανατικοί οπαδοί και μια τεράστια σκηνή διαχώριζε ρόλους, σκέψεις και ανθρώπους. Αυτό που επιτεύχθηκε και όπως φαίνεται υπάρχει μέχρι τώρα, ήταν η ένταση μιας στην αρχή αντικαθεστήκυιας μουσικής, να απονοηματοδοτηθεί και να καταλήξει άσφαιρη. Αυτό που φαντάζει ως ένα όχημα οργής και αποτύπωσης μιας διαφορετικής απόψης στο rock και το metal καταλήγει τις περισσότερες φορές να “πορώνει” χωρίς να λέει ακριβώς τίποτα. Ούτε μια νύξη για το κοινωνικό γίγνεσθαι παρά γενικόλογες κατηγορίες και ούτε μια προσπάθεια εμβάθυνσης παρά μια επίπεδη ματιά στα πάντα.

Δεν χρειάζεται να πάμε μακριά για να αντιληφθούμε όλα αυτά τα παραπάνω για τα οποία κάνουμε λόγο. Στα μέρη μας εξάλλου όλα τα παραπάνω ισχύαν και ισχύουν ακόμη ασχέτως αν έχει καμφθεί ελαφρώς η απήχησή τους. Αυτή εξάλλου η παράδοση έχει καταφέρει να επηρεάσει διάφορες ημεδαπές μουσικές εκφράσεις όπου δύσκολα θα τις ονόμαζε κάποιος rock, βλ. έντεχνο ή μοντέρνα λαϊκά. Πώς όμως αυτός ο συντηρητισμός αντιλαμβάνεται το ρόλο της γυναίκας σήμερα στα μέρη μας;

Για να αγγίξουμε τις απαντήσεις σε αυτό το ερώτημα έπρεπε να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι. Δώσαμε βάση λοιπόν σε τρία αντιπροσωπευτικά-ημεδαπά sites του αντίστοιχου ήχου. Φανερά ταγμένα στο rock εν γένει, επιλέχθηκαν για να μελετήσουμε τι συμβαίνει όσον αφορά την συμμετοχή και τους ρόλους της γυναίκας στα πεπραγμένα της συγκεκριμένης μουσικής. Για να ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα από την αρχή, δεν επιλέχθηκε η γενική αντιπαραβολή αναλογιών αντρών-γυναικών ως προς πχ τα ποσοστά αναφοράς ή συμμετοχής τους στην συγγραφή στίχων. Το ζήτημα μπαίνει ως προς το δημιουργικό κομμάτι της ιστορίας. Διότι, πολύ απλά, άλλο να εκφράζεις την άποψη σου για κάτι και άλλο να εκφράζεσαι μέσω αυτού. Υψηλότερου επιπέδου διαχωρισμούς και πρότυπα έχει να αντιμετωπίσει μια γυναίκα που αναλαμβάνει έναν πρωτεύοντα ρόλο μουσικά, αποτυπώνοντας τις ανησυχίες της χωρίς την παρεμβολή της εικόνας που προτάσσει η rock πατριαρχία.

Εστιάσαμε λοιπόν στον τομέα των δισκοκριτικών, ως τον αντιπροσωπευτικό χώρο όπου προβάλλονται εκείνες οι μουσικές δημιουργίες που θεωρούνται σημαντικές και που απεικονίζουν τι συμβαίνει στον εκάστοτε μουσικό χώρο. Παίρνοντας λοιπόν τις σχετικές λίστες και απαριθμώντας και στα τρια προαναφερόμενα sites, τα σχήματα όπου έχουν στην σύνθεση τους γυναίκες, φτάσαμε σε ένα πενιχρό ποσοστό που κινείται μεταξύ 5-8 %! Δηλαδή στις εκατό κριτικές, υπήρχαν λιγότερες από δέκα όπου αφορούσαν τη δημιουργική πλευρά των γυναικών. Το εξίσου σημαντικό στοιχείο, που διαφεύγει από μια στατιστικολογική αντίληψη, είναι πως σε αυτό το μικρό ποσοστό δεν κυριαρχούσαν καλλιτέχνιδες με έναν πρωτοκαθεδρικό ή έστω συμπρωταγωνιστικό ρόλο στο μουσικό γίγνεσθαι της μπάντας, αλλά απλά σχήματα όπου οι γυναίκες είχαν έναν συνοδευτικό ρόλο οργανοπαίκτριας. Ως επί τω πλείστον δηλαδή συνατήσαμε μουσική που ενώ δεν απευθύνεται σε άντρες, δημιουργείται από αυτούς και μόνο.

Ένα άλλο στοιχείο είναι πως λείπει παντελώς μια αισθητική που να μην αντιμετωπίζει τις γυναίκες ως ένα δείγμα του πώς την βλέπει αρχετυπικά ο άντρας. Πιο συγκεκριμένα, τα εξώφυλλα του rock και κυρίως του metal βριθούν από αντρικά μούσκουλα, γυναικείες καμπύλες και μια υπόκωφη βία ενώ πουθενά δεν υπάρχει η καθημερινή φιγούρα της γυναίκας που συνατάμε στον δρόμο.

Πουθενά δεν υπάρχει μια ένδειξη πως σε όλο αυτό το μάτσο σκηνικό, υπάρχουν σεξουαλικότητες που ασφυκτιούν.

Θα μπορούσαμε να θέσουμε στο τραπέζι και τα φύλα που ξεφεύγουν από το αρχετυπικό δίπολο, αλλά προφανώς, με βάση και τα συμπεράσματα μας, για να μιλήσεις στους κύκλους του rock/metal για τέτοια θέματα, εκτός από ταμπού, είναι και εξαιρετικά σπάνιο γεγονός. Οπότε μάταιος ο κόπος. Κλείνοντας δεν θα ήταν κακή ιδέα να παραθέσουμε σκηνές, μουσικά κινήματα και ρεύματα όπου σε αντίθεση με τον προαναφερόμενο χώρο, οι γυναίκες έπαιξαν και συνεχίζουν να παίζουν σημαντικότατο ρόλο. Ή ακόμη μια λίστα αντρών που προσπάθησαν να εκφραστούν με τους στίχους τους απέναντι στους ρόλους που επιβάλλονται στο γυναικείο φύλο. Από την άλλη, προφανώς σε αυτό το πατριαρχικό περιβάλλον, υπάρχουν έμφυλοι διαχωρισμοί, εμφανείς ή μη, σε όλην την μουσική υδρόγειο. Απλά, σε έναν κατεστημένο, εδικά στα μέρη μας, μουσικό χώρο, λείπει παντελώς κάθε είδους προβληματισμός ή προσπάθεια ξεπεράσματος οποιουδηποτε προτύπου πλασάρεται ή αναπαράγεται από την κοινωνία για το πως πρέπει να εκφραζόμαστε, τι να ακούμε και από ποιους (και όχι από ποιες).

 

Μπάμπης Κολτράνης

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s